Nieuwe pagina 1
Nieuwe pagina 1
Nieuwe pagina 1 advertentie Vliegend Museum Seppe Brussels Air Museum nederlandstransportmuseum.nl aerospacefacts.com tigerformation Stampe

Nieuw leven voor de Morane-Saulnier M.S. 760 Paris
2015-06-20 / Arno Landewers

Rijksluchtvaartschool
Onlangs werd bekend dat de Morane-Saulnier Paris mogelijk weer in productie gaat. Dit opvallende ontwerp was ruim 50 jaar geleden al in Nederland in gebruik, en enkele van deze toestellen spelen een rol bij de herintroductie.

De Morane-Saulnier M.S. 760 Paris was begin jaren '50 ontworpen (op Wikipedia kunt U er alles over lezen), en werd door de Franse strijdkrachten in gebruik genomen als verbindingsvliegtuig. Het lichte, tweemotorige straalvliegtuig voor vier personen was ook geschikt als trainingsvliegtuig, en kwam zodoende in beeld van de Nederlandse Rijksluchtvaartschool (RLS, de huidige KLM Luchtvaartschool).

In 1959/1960 ontstond bij de RLS het idee dat afgestudeerde vliegers ook enige ervaring op straalvliegtuigen zouden moeten hebben. Daarom werd uitgekeken naar een geschikt vliegtuigtype, waarbij al snel de Morane-Saulnier Paris op tafel kwam, maar ook de (grotere, en prijzigere) Lockheed Jetstar. Ook werd in 1960 een Commissie Vervanging Beechcrafts opgericht, omdat de 12 Beech D18S tweemotorige toestellen van de RLS, stammend uit de tweede helft van de jaren '40, aan vervanging toe leken. In december 1960 kwam Morane-Saulnier fabrieksvlieger Person met een Paris naar Eelde, waar het toestel aan de tand werd gevoeld. De Paris maakte veel indruk. In juni 1961 werd op de begroting van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat een bedrag van 11 miljoen gulden vrijgemaakt voor de aanschaf van straalvliegtuigen voor de RLS; hiervan was 6 miljoen voor de begroting van 1962 bestemd. De kranten schreven al dat de Paris de meest waarschijnlijke aankoop was. In oktober 1961 kwam er weer een Paris naar Nederland: op Schiphol werden geluidsmetingen uitgevoerd aan het toestel, die kennelijk ook gunstig verliepen want kort hierop werd bekend gemaakt dat er zeven exemplaren van de Morane-Saulnier Paris voor de RLS waren aangeschaft.


De toestellen zouden in een voor de RLS zeer vervelende periode worden afgeleverd. Doordat de KLM erg slecht draaide, waarbij tijdens een sanering ook vliegers werden ontslagen, moest ook de RLS inkrimpen. De KLM had zelfs aangegeven dat er geen afgestudeerde RLS leerlingen zouden worden aangenomen (deze konden uiteindelijk bij de Marine Luchtvaart Dienst, MLD, aan de slag). Om de crisis te overbruggen werd de aflevering van vijf Paris toestellen vertraagd tot in 1964; de eerste twee konden in 1962 verwelkomd worden. Overigens bleven een aantal Beechcraft D18's nog in dienst na introductie van de Paris, pas in 1968 werden deze vervangen door de Hansa Jet.

De Morane-Saulnier Paris zou bij de RLS zonder grote noemenswaardigheden tot in 1972/73 in gebruik blijven. Een opmerkelijk incident deed zich voor in maart 1964, toen een Paris door illegaal laagvliegen boven de Waddenzee zwaar beschadigd werd doordat de rompbuik het water raakte. Gelukkig kon de vlieger de machine nog wel veilig op Eelde landen, maar het moest terug naar de fabriek voor reparatie. Op 29 december 1971 werd een RLS Paris gebruikt om een donornier vanaf vliegkamp Valkenburg (waar het per MLD Neptune vanuit Lyon in Frankrijk was gearriveerd) naar Eelde over te vliegen. Nadat instructeurs van Meerten en Janssen het orgaan veilig op Eelde aan de grond hadden gezet, werd het over de weg naar het Academisch Ziekenhuis in Groningen gebracht.

De RLS Paris jets werden allen verkocht aan een handelaar in de Verenigde Staten. Vijf toestellen werden door RLS instructeurs de Atlantische Oceaan overgevlogen; de twee andere toestellen bleven aanvankelijk in Europa.

Tweede leven
In 2003 richtte een Amerikaanse handelaar, Steve Fox, uit enthousiasme over de Morane-Saulnier M.S. 760, een bedrijfje op om alle beschikbare toestellen op te kopen. Toen hij de kans kreeg ruim 30 stuks op te kopen, afkomstig van de Franse en Argentijnse luchtstrijdkrachten, zocht hij contact met een Canadese investeerder (en eigenaar van een M.S. 760). Zo werd JetSet International opgericht, dat in 2009 het type certificaat van de M.S. 760 kocht (en daarmee rechten om onderdelen, of complete vliegtuigen te produceren) van SOCATA (waar Morane-Saulnier uiteindelijk in was opgegaan door een opeenvolging van fusies). Het doel was M.S. 760's te voorzien van moderne motoren en eventueel van een moderne cockpit uitrusting, om ze meeliftend met de 'Very Light Jet' hype aan de man te brengen. Nu de economie weer aantrekt, werden begin deze maand nieuwe stappen aangekondigd: er werd een overeenkomst getekend tussen MS760 Corporation (het moederbedrijf van JetSet) en het Chinese bedrijf Fuijan General Aircraft Manufacturing Co, welke binnen vijf jaar zou moeten leiden tot herintroductie van de Morane-Saulnier M.S. 760 Paris. Op de eerste plaats zullen de bestaande vliegtuigen worden gemodificeerd, met o.a. Williams turbofans, en zullen op een wat langere termijn, in China, weer M.S. 760's worden gebouwd.

Het aardige is dat onder de destijds door Steve Fox gekochte M.S. 760's ook vier voormalige RLS exemplaren zitten. Deze zullen dus wellicht letterlijk een tweede leven krijgen!


Bronnen:
Avia-Vliegwereld 10 maart 1960; Avia-Vliegwereld 16 december 1960; diverse krantenberichten (via Delpher.nl), website MS760 Aviation Group (zie link beneden); overzicht verzameling Steve Fox op http://www.airnieuws.nl/tripreports/calhoun/index.html




foto 1: F-BLKL tijdens de luchtvaartsalon op Le Bourget in juni 1967. Dit is een M.S. 760C Paris III, een verlengde versie welke het niet verder bracht dan dit prototype. (foto: Fred Goth/collectie KNVvL afdeling Luchtvaartkennis)

foto 2: Paris PH-MSR van de Rijksluchtvaartschool; deze machine is thans eigendom van MS760 Corporation (als N20DA). (foto: Eelde 24 mei 1968 door Fred Goth/collectie KNVvL afdeling Luchtvaartkennis)

foto 3: Ook RLS Paris PH-MST wacht thans op een tweede leven, en is opgeslagen bij MS760 Corporation. (foto collectie KNVvL afdeling Luchtvaartkennis)